Zwangerschapsdiabetes

Hier lees je informatie over zwangerschapsdiabetes. Deze vorm van diabetes kan bij vrouwen ontstaan tijdens de zwangerschap, meestal rondom de 20e week.

Wat is zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes die tijdens de zwangerschap ontstaat. Meestal gebeurt dit in de tweede helft van de zwangerschap (rond de 20e week). Vaak verdwijnt zwangerschapsdiabetes weer na de bevalling.

Hoe ontstaat zwangerschapsdiabetes

Tijdens de zwangerschap veranderen je hormonen sterk. Zwangerschapsdiabetes ontstaat doordat de alvleesklier tijdelijk niet genoeg insuline kan aanmaken. Insuline is een hormoon dat werkt als een sleutel. Het opent de deuren van de lichaamscellen zodat glucose (bloedsuiker) uit het bloed naar binnen kan. Glucose geeft je lichaam energie en is belangrijk voor je spieren en hersenen.

Glucose komt in je bloed via de voeding. In voeding zitten verschillende voedingsstoffen zoals eiwitten, vetten, vitaminen en koolhydraten. Nadat je hebt gegeten, wordt de voeding langzaam verteerd. Koolhydraten (producten met suiker of zetmeel) worden omgezet in glucose. De glucose gaat vanuit de darmen het bloed in en kan alleen met hulp van insuline de lichaamscellen bereiken.

Tijdens de zwangerschap is er meer insuline nodig omdat de placenta (moederkoek) hormonen maakt die de werking van insuline tijdelijk verminderen. Bij een normale zwangerschap maakt je lichaam dan extra insuline aan zodat de bloedsuiker op een goed niveau blijft. Bij zwangerschapsdiabetes kan de alvleesklier deze extra behoefte niet helemaal bijhouden. Daardoor wordt niet alle glucose uit het bloed in de cellen opgenomen en blijft het glucosegehalte iets hoger dan normaal.

Wie loopt meer risico op zwangerschapsdiabetes?

Je hebt meer kans op zwangerschapsdiabetes als:

• Je al eerder zwangerschapsdiabetes hebt gehad
• Je eerder een baby kreeg van meer dan 4500 gram
• Je te zwaar bent (BMI 30 of meer), al voor de zwangerschap
• je een miskraam hebt gehad;
• een ouder, broer of zus diabetes type 2 heeft;
• je van Hindoestaanse, Marokkaanse of Turkse afkomst bent;
• jouw cholesterol of bloedsuiker te hoog is.

Vrouwen met een verhoogd risico krijgen vaak een bloedonderzoek om te kijken of de bloedsuiker te hoog is. Dit gebeurt meestal in de 24 tot 28ste week van de zwangerschap. Heb je al eerder zwangerschapsdiabetes gehad, dan kan de test al bij 16 tot 18 weken plaatsvinden. De verloskundige doet deze screening om vroeg te signaleren en te zorgen dat het kind goed groeit.

Behandeling zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes is goed te behandelen. Tijdens de zwangerschap is het noodzakelijk om te streven naar een bloedglucosespiegel tussen de 4 en 7 mmol/l:

• nuchter en voor het eten: onder 5,3 mmol/l
• 2 uur na het eten: onder 6,7 mmol/l

Je krijgt een afspraak bij de diëtist en een telefonische afspraak bij de internist. Indien nodig verwijst de diëtist je door naar de diabetesverpleegkundige.

Diëtist

Zwangerschapsdiabetes is goed te behandelen. Tijdens de zwangerschap is het noodzakelijk om te streven naar een bloedglucosespiegel tussen de 4 en 7 mmol/l:

• nuchter en voor het eten: onder 5,3 mmol/l
• 2 uur na het eten: onder 6,7 mmol/l

Je krijgt een afspraak bij de diëtist en een telefonische afspraak bij de internist. Indien nodig verwijst de diëtist je door naar de diabetesverpleegkundige.

Diëtist
Via de afdeling gynaecologie word je aangemeld in de BeterDichtbij App. Zodra je bent aangemeld en de app hebt geïnstalleerd, krijg je twee filmpjes te zien over voeding en zwangerschapsdiabetes en instructies voor het gebruik van de bloedglucosemeter.

De bloedglucosemeter krijg je thuisgestuurd. Je bepaalt zelf wanneer je de instructie bekijkt.

Na het bekijken van de instructie meet je twee dagen achter elkaar:

• nuchter (direct na het wakker worden)
• 120 min. na het ontbijt
• 120 min. na de lunch
• 120 min. na het avondeten

Streefwaarden:

• nuchter: < 5,3 mmol/l
• 120 min na maaltijd: < 6,7 mmol/l

Vervolgens kun je de waarden doorsturen via de BeterDichtbij App. Indien nodig neemt de diëtist contact op om de voeding persoonlijk te bespreken. Als medicatie nodig is, verwijst de diëtist je naar de diabetesverpleegkundige.

Waaruit wordt glucose gemaakt

Glucose komt uit koolhydraten in de voeding, zoals:

• zetmeel: brood, aardappelen, rijst, peulvruchten, pasta
• melksuiker: melk en melkproducten zoals yoghurt, vla en pap (niet in kaas)
• vruchtensuiker: fruit en vruchtensappen
• suiker: kristalsuiker, gebak, snoep, frisdranken, koekjes

Tips om je voeding aan te passen:

• stop met vruchtensap en gewone frisdranken. Vervang dit door light, zero, water of thee;
• gebruik niet meer dan 2 stuks fruit per dag (200 gram) en 1 stuk per eetmoment;
• stop met fastfood zoals pizza, patat en hamburgers;
• voeg geen suiker toe aan gerechten of dranken;
• gebruik hartig beleg zoals smeerkaas, kaas, vleeswaren, hummus of pindakaas in plaats van zoet beleg (jam, stroop, hagelslag, chocoladepaste etc.);
• gebruik een vitamine D-supplement van 10 microgram per dag.

Doel van de dieetbehandeling

• Een zo normaal mogelijk gehalte aan glucose in het bloed (streven naar bloedglucosewaarde nuchter en voor de maaltijd < 5.3 mmol/l, 2 uur na de maaltijd < 6,7 mmol/l).
  Wanneer het dieet binnen 2 weken niet leidt tot de gewenste streefwaarden moet glucose verlagende medicatie worden gestart.
• Een zo normaal mogelijke groei van het kind.
• Een normale gewichtstoename tijdens de zwangerschap.

Internist

De internist begeleidt de behandeling en medicatie samen met de diabetesverpleegkundige. Als er sprake is van medicatie dan bepaalt de internist vóór- en tijdens de bevalling de medicatie toediening. Ongeveer 3 maanden na de bevalling is er een controleafspraak bij de internist.

Diabetesverpleegkundige

Mocht je gaan starten met medicatie dan neemt de diabetesverpleegkundige de behandeling over van de diëtist. De diëtist overlegt dit met jou. 

Het gevolg van continu verhoogde bloedglucosewaarden

Bij hoge bloedglucosewaarden krijgt het ongeboren kind meer suiker (glucose) binnen dan nodig is. Alle suiker die niet nodig is voor energie, wordt omgezet in vet. Daardoor gaat het ongeboren kind sneller groeien en groter en zwaarder worden. Dit kan leiden tot een zware bevalling maken en soms is een keizersnede nodig.

Verhoogde bloedglucosewaarden tegen het einde van de zwangerschap

Heb je tegen het einde van de zwangerschap verhoogde bloedglucosewaarden, dan is een behandeling met medicatie niet altijd nodig. Vaak helpen het opvolgen van het voedingsadvies en wat meer bewegen al om de bloedsuikerspiegel weer normaal te krijgen. Blijven je bloedglucosewaarden toch te hoog, dan is een behandeling met medicatie vaak wel nodig.

Na de geboorte

Na de bevalling verdwijnen de zwangerschapshormonen die de insuline tegenwerken. Daardoor komt de glucosestofwisseling weer snel op een normaal peil. Meestal is de glucosespiegel binnen 24 uur weer in orde. Het komt maar zelden voor dat de diabetes na de bevalling blijft bestaan bij de moeder. Wel is er ongeveer 40 procent kans dat je op latere leeftijd diabetes type 2 krijgt.

Gevolgen zwangerschapsdiabetes voor jouw kind

Voor je kind zijn er geen blijvende gevolgen van de zwangerschapsdiabetes. Kort na de geboorte kan de glucosespiegel bij je baby wat te laag zijn. Dit is een reactie van de alvleesklier van het kind op de verhoogde glucosespiegel, waardoor je baby zelf meer insuline maakt. Daarom controleren we je baby na de geboorte meerdere keren op glucose.

Is de bloedglucosewaarde te laag, dan lossen we dat op door je baby extra flesvoeding te geven en zo nodig een glucose-infuus totdat de bloedglucosewaarden weer normaal zijn.

Advies

Wij adviseren om de eerste vijf jaar na de zwangerschapsdiabetes jaarlijks een nuchtere bloedglucose bepaling te laten verrichten bij de huisarts.

Hierna is het voldoende om 1 x per 3 jaar ter controle een nuchtere bloedglucose bij de huisarts te laten verrichten.       

De waarden bij de nuchtere bloedglucose:          

De waarden bij niet-nuchtere bloedglucose (ongeveer anderhalf tot twee uur na een maaltijd, op het moment dat het meeste bloedsuiker in het bloed zit):